Nieuwe uitvaartwet: wat verandert er voor overledenenverzorgers?
Will van Roosmalen
De regels rondom de omgang met overledenen worden vernieuwd. Op 25 september 2026 heeft de ministerraad ingestemd met het wetsvoorstel Wet bestemming lichamen overledenen. Dit wetsvoorstel moet de huidige Wet op de lijkbezorging vervangen en bevat onder andere nieuwe bepalingen over handelingen aan het lichaam van een overledene. Voor professionals in de overledenenverzorging is vooral artikel 31 interessant. Daarin wordt beschreven onder welke voorwaarden invasieve postmortale zorg mag worden uitgevoerd en welke eisen in de toekomst mogelijk aan de vakbekwaamheid van uitvoerende professionals worden gesteld.
Wat houdt de nieuwe wet in?
De Wet bestemming lichamen overledenen is bedoeld om de bestaande wetgeving te moderniseren. Het wetsvoorstel biedt onder meer meer ruimte voor de wensen van overledenen en hun nabestaanden. Ook worden de regels rondom de omgang met het lichaam van een overledene verduidelijkt.
Een belangrijk uitgangspunt is dat het lichaam van een overledene met respect wordt behandeld en dat zorgvuldig wordt omgegaan met handelingen die de lichamelijke integriteit raken. Het wetsvoorstel is op 1 oktober 2026 voor advies naar de Raad van State gestuurd. Hierna zal ook de eerste en de tweede kamer nog volgen waar het voorstel moet worden aangenomen. De nieuwe wet is dus nog niet van kracht. De voorgestelde bepalingen kunnen tijdens het verdere wetgevingsproces nog veranderen.
Wat staat er in artikel 31 over invasieve postmortale zorg?
Artikel 31 gaat over invasieve postmortale zorg. Daarmee worden handelingen bedoeld waarbij wordt ingegrepen in het lichaam van een overledene. Het wetsvoorstel noemt onder andere:
- Het openen van het lichaam om een medisch hulpmiddel te verwijderen.
- Het openen van het lichaam om het uiterlijk te herstellen.
- Het uitvoeren van een punctie.
- Balseming of andere conserverende behandelingen.
Volgens het voorgestelde artikel mogen deze handelingen alleen worden uitgevoerd wanneer daarvoor toestemming is gegeven. Dat kan toestemming zijn die de overledene bij leven heeft verleend of, wanneer die ontbreekt, toestemming van de persoon die volgens de wet bevoegd is hierover te beslissen. Ook moet vooraf begrijpelijke informatie worden verstrekt over de aard en de gevolgen van de handeling.
Mogelijk meer aandacht voor opleiding en vakbekwaamheid
Voor professionals in de overledenenverzorging is vooral het derde lid van artikel 31 relevant. Hierin staat dat bij algemene maatregel van bestuur regels kunnen worden gesteld over de opleiding en vakbekwaamheid van degenen die invasieve postmortale handelingen uitvoeren. Ook kunnen regels worden gesteld over de uitvoering van die handelingen, de toestemming en de informatieverstrekking.
Dat betekent niet dat er nu al nieuwe opleidingseisen of een verplicht examen gelden. Het wetsvoorstel biedt wel de mogelijkheid om dergelijke eisen later nader vast te leggen. Hiermee komt het belang van aantoonbare vakbekwaamheid nadrukkelijk in beeld.
Wat betekent dit voor de beroepspraktijk?
Voor overledenenverzorgers onderstreept het wetsvoorstel het belang van zorgvuldig en professioneel handelen. Bij invasieve handelingen spelen niet alleen technische vaardigheden een rol, maar ook kennis van de geldende regels, het informeren van betrokkenen en het zorgvuldig omgaan met toestemming. Welke concrete opleidingseisen eventueel gaan gelden, is op dit moment nog niet bekend. Dat hangt af van de definitieve wet en eventuele aanvullende regelgeving.
NaVU volgt de ontwikkelingen
NaVU volgt de ontwikkelingen rondom de nieuwe Wet bestemming lichamen overledenen. Duidelijke beroepscompetenties, zorgvuldige examinering en aantoonbare vakbekwaamheid zijn belangrijke onderwerpen binnen de professionalisering van de uitvaartbranche.
In dat kader werkt NaVU ook aan de opzet van een vakexamen voor professionals in de overledenenverzorging. Hiermee willen we bijdragen aan een heldere en onafhankelijke beoordeling van vakbekwaamheid en de verdere professionalisering van het vakgebied. Zodra meer bekend is over de definitieve wetgeving en de mogelijke gevolgen voor professionals in de overledenenverzorging, zullen wij hierover informeren.
Let op: Dit artikel is gebaseerd op het wetsvoorstel zoals dat in oktober 2026 openbaar is gemaakt. Het betreft nog geen definitieve wetgeving.
